Zyban

Να κόψεις το κάπνισμα είναι δύσκολο. Η νικοτινική εξάρτηση κρατιέται όχι μόνο σε σωματικό επίπεδο, αλλά και σε ψυχολογικό. Το Zyban λειτουργεί διαφορετικά από τα έμπλαστρα ή τις τσίχλες – επηρεάζει τη χημεία του εγκεφάλου, μειώνοντας την τάση για τσιγάρο και ανακουφίζοντας τα συμπτώματα στέρησης.

Μηχανισμός δράσης

Η δραστική ουσία του Zyban είναι η βουπροπιόνη. Αρχικά αναπτύχθηκε ως αντικαταθλιπτικό, αλλά οι γιατροί παρατήρησαν μια ενδιαφέρουσα παρενέργεια: οι ασθενείς σταματούσαν να θέλουν να καπνίζουν. Το φάρμακο αναστέλλει την επαναπρόσληψη ντοπαμίνης και νοραδρεναλίνης στον εγκέφαλο.

Το κάπνισμα απελευθερώνει ντοπαμίνη, δημιουργώντας αίσθημα ευχαρίστησης. Ο εγκέφαλος συνηθίζει σε αυτή την έκρηξη και απαιτεί νέα δόση. Η βουπροπιόνη διατηρεί πιο σταθερό επίπεδο ντοπαμίνης χωρίς τσιγάρα, κάτι που μειώνει:

• Τον ερεθισμό κατά τη διακοπή του καπνού
• Την εμμονική επιθυμία να καπνίσεις
• Τις δυσκολίες συγκέντρωσης
• Το άγχος τις πρώτες εβδομάδες χωρίς νικοτίνη

Το φάρμακο αρχίζει να δρα σταδιακά. Το πλήρες αποτέλεσμα αναπτύσσεται σε 1-2 εβδομάδες, γι’ αυτό το Zyban λαμβάνεται ακόμη πριν την προγραμματισμένη ημερομηνία διακοπής του καπνίσματος.

Σχήμα λήψης

Η θεραπεία ξεκινά μια εβδομάδα πριν σχεδιάσεις να κόψεις το τσιγάρο. Τις πρώτες μέρες μπορείς να συνεχίσεις να καπνίζεις – αυτό είναι φυσιολογικό και προβλέπεται από τις οδηγίες.

Το πρόγραμμα λήψης έχει ως εξής:

1. Ημέρες 1-3: ένα δισκίο 150 mg το πρωί
2. Από την 4η μέρα: ένα δισκίο πρωί και βράδυ (διάστημα τουλάχιστον 8 ώρες)
3. Ημέρα διακοπής καπνίσματος: συνήθως 8η-14η μέρα από την έναρξη θεραπείας
4. Διάρκεια κύκλου: 7-12 εβδομάδες

Τα δισκία καταπίνονται ολόκληρα, με νερό. Δεν σπάνε ούτε μασιούνται – θα καταστραφεί το σύστημα παρατεταμένης αποδέσμευσης. Η βραδινή δόση λαμβάνεται όχι αργότερα από τις 17-18:00, αλλιώς πιθανά προβλήματα ύπνου.

Αν μετά από 7 εβδομάδες εξακολουθείς να καπνίζεις ή επέστρεψες γρήγορα στη συνήθεια, διακόπτεις τον κύκλο. Σημαίνει ότι το φάρμακο δεν λειτουργεί στη συγκεκριμένη περίπτωση. Νέα προσπάθεια μπορεί να γίνει μετά από έξι μήνες.

Τηλεϊατρική και αγορά

Παλιά για να πάρεις συνταγή έπρεπε να πας σε τοξικολόγο ή ψυχίατρο. Πολλούς αυτό τους σταματούσε – δεν θέλεις να κάθεσαι στην ουρά ανάμεσα σε άτομα με σοβαρές εξαρτήσεις, όταν απλώς αποφάσισες να κόψεις το τσιγάρο.

Η online συμβουλευτική λύνει αυτό το πρόβλημα:

• Συμπληρώνεις ερωτηματολόγιο για το ιστορικό καπνίσματος και τις προσπάθειες διακοπής
• Ο γιατρός αξιολογεί τις αντενδείξεις μέσω βιντεοκλήσης (15-20 λεπτά)
• Λαμβάνεις συνταγή στο email
• Παραγγέλνεις Zyban από φαρμακείο με παράδοση στο σπίτι

Η τηλεϊατρική αφαιρεί το ψυχολογικό εμπόδιο. Η συζήτηση γίνεται με εχεμύθεια, χωρίς μάρτυρες. Μπορείς να μιλήσεις ειλικρινά για τον αριθμό τσιγάρων που καπνίζεις, χωρίς φόβο κριτικής. Το πρόγραμμα είναι ευέλικτο – η συνεδρία είναι διαθέσιμη το βράδυ μετά τη δουλειά ή το Σαββατοκύριακο.

Ο γιατρός εξηγεί πώς να συνδυάσεις το φάρμακο με άλλες μεθόδους: θεραπεία υποκατάστασης νικοτίνης, ψυχολογική υποστήριξη, αλλαγή συνηθειών. Η συνολική προσέγγιση αυξάνει τις πιθανότητες επιτυχίας.

Αγορά χωρίς συνταγή

Η αγορά Zyban χωρίς συνταγή είναι αδύνατη – το φάρμακο ανήκει στα συνταγογραφούμενα σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η βουπροπιόνη μπορεί να προκαλέσει σοβαρές παρενέργειες, συμπεριλαμβανομένων σπασμών, αν ληφθεί λανθασμένα ή υπό την παρουσία αντενδείξεων.

Τα sites που προσφέρουν το φάρμακο χωρίς συνταγή παραβιάζουν τον νόμο. Πουλούν είτε πλαστά, είτε ληγμένα φάρμακα από αμφίβολες αποθήκες. Ο κίνδυνος για την υγεία δεν δικαιολογεί την φαινομενική άνεση.

Κόστος θεραπείας

Το Zyban στα ελληνικά φαρμακεία κοστίζει περίπου 54,20 ευρώ για συσκευασία 60 δισκίων των 150 mg (στοιχεία αρχών 2026 από το Galinos.gr). Μια συσκευασία φτάνει για έναν μήνα θεραπείας με το τυπικό σχήμα – δύο δισκία την ημέρα.

Ο πλήρης κύκλος 7-12 εβδομάδων θα κοστίσει 95-130 ευρώ. Για σύγκριση: ένα πακέτο τσιγάρα στην Ελλάδα κοστίζει περίπου 5 ευρώ, σε ένα χρόνο ο καπνιστής ξοδεύει 1800+ ευρώ. Η εξοικονόμηση γίνεται προφανής ήδη δύο μήνες μετά τη διακοπή του καπνίσματος. Επιπλέον μειώνονται τα έξοδα για θεραπεία ασθενειών που σχετίζονται με το κάπνισμα – βρογχίτιδα, υπέρταση, προβλήματα στα δόντια.

Αντενδείξεις και παρενέργειες

Το Zyban δεν ταιριάζει σε όλους τους καπνιστές. Ο κύριος περιορισμός είναι η επιληψία ή σπασμοί στο ιστορικό. Η βουπροπιόνη μειώνει το κατώφλι σπασμών, κάνοντας τις κρίσεις πιο πιθανές.

Απόλυτες αντενδείξεις:

• Οποιαδήποτε σπασμώδη διαταραχή
• Όγκοι εγκεφάλου ή κρανιοεγκεφαλική κάκωση
• Απότομη διακοπή αλκοόλ ή υπνωτικών
• Βουλιμία ή ανορεξία
• Διπολική διαταραχή
• Χορήγηση αναστολέων MAO (διάλειμμα τουλάχιστον 14 ημερών)

Οι τυπικές παρενέργειες περιλαμβάνουν αϋπνία (γι’ αυτό η βραδινή δόση λαμβάνεται νωρίς), ξηροστομία και πονοκέφαλο. Περίπου ένας στους δέκα παραπονιέται για ναυτία την πρώτη εβδομάδα. Αυτά τα συμπτώματα συνήθως περνούν μόνα τους.

Ανησυχητικά σημάδια απαιτούν άμεση επικοινωνία με γιατρό: απότομες μεταπτώσεις διάθεσης, επιθετικότητα, αυτοκτονικές σκέψεις, αλλεργικό εξάνθημα, επιταχυνόμενος καρδιακός ρυθμός σε ηρεμία. Αν και οι σοβαρές παρενέργειες είναι σπάνιες, η επαγρύπνηση δεν βλάπτει.

Εναλλακτικές μέθοδοι

Οι αριθμοί δείχνουν την πραγματικότητα: καμία μέθοδος δεν εγγυάται επιτυχία. Η βαρενικλίνη είναι ελαφρώς πιο αποτελεσματική από το Zyban, αλλά κοστίζει διπλάσια και ανέχεται χειρότερα. Τα έμπλαστρα νικοτίνης είναι φθηνότερα, όμως λειτουργούν ασθενέστερα – εξαλείφουν τη σωματική αναστάτωση, αλλά δεν αγγίζουν την ψυχολογική συνήθεια να απλώνεις το χέρι για τσιγάρο όταν αγχώνεσαι ή μετά τον καφέ.

Η συνδυασμένη προσέγγιση δίνει καλύτερα αποτελέσματα. Zyban συν έμπλαστρο νικοτίνης αυξάνουν τις πιθανότητες στο 28-35%. Η προσθήκη γνωσιακής-συμπεριφορικής θεραπείας βελτιώνει τους δείκτες άλλο 10-15%. Μερικές φορές πρέπει να δοκιμάσεις αρκετές επιλογές μέχρι να βρεις τη λειτουργική – αυτό είναι φυσιολογικό, όχι λόγος να τα παρατήσεις.

Κριτικές

Όσοι κατάφεραν να κόψουν το κάπνισμα με το Zyban τονίζουν ότι η επιθυμία για τσιγάρο μειώθηκε σταδιακά χωρίς έντονη ταλαιπωρία. Αρκετοί αναφέρουν ότι τα τσιγάρα άρχισαν να τους φαίνονται λιγότερο ευχάριστα ήδη στη φάση προετοιμασίας.

Η αϋπνία και η ξηροστομία είναι οι συχνότερες καταγεγραμμένες παρενέργειες. Κάποιοι χρήστες προτείνουν να αποφεύγεις τον καφέ μετά τις 14:00 για να μειώσεις τα προβλήματα με τον ύπνο.

Το ποσοστό αποτυχίας παραμένει υψηλό – πολλοί επιστρέφουν στο κάπνισμα μετά από μήνες. Όσοι το συνδύασαν με ψυχολογική υποστήριξη ή ομάδες στήριξης αναφέρουν καλύτερα αποτελέσματα. Το φάρμακο βοηθά κυρίως τη σωματική εξάρτηση, η ψυχολογική συνήθεια χρειάζεται επιπλέον δουλειά.